Białe certyfikaty — odzyskaj nawet kilkanaście procent kosztów modernizacji energetycznej

Co to są białe certyfikaty?

Białe certyfikaty, czyli świadectwa efektywności energetycznej, to zbywalne prawa majątkowe wydawane przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki (URE). Potwierdzają oszczędność energii finalnej — co najmniej 10 ton oleju ekwiwalentnego (toe) średniorocznie — uzyskaną dzięki modernizacji. Certyfikaty sprzedaje się na Towarowej Giełdzie Energii, odzyskując w ten sposób część kosztów inwestycji. Podstawą systemu jest ustawa z 20 maja 2016 r. o efektywności energetycznej.

10 toe ≈ 116,3 MWh ≈ 418,7 GJ rocznie

Warto nie mylić dokumentów: audyt efektywności energetycznej, który potwierdza oszczędność we wniosku o certyfikaty, to co innego niż obowiązkowy audyt energetyczny przedsiębiorstwa — odrębny obowiązek dużych firm.

Podobne nazwy oznaczają różne dokumenty. Białe certyfikaty, czyli świadectwa efektywności energetycznej, wydaje Prezes URE. Sprzedaż wynikających z nich praw majątkowych pozwala odzyskać część kosztów modernizacji. Świadectwo charakterystyki energetycznej opisuje zapotrzebowanie energetyczne budynku przy sprzedaży lub najmie i nie daje przychodu. Do wniosku o białe certyfikaty służy audyt efektywności energetycznej. Świadectwa charakterystyki energetycznej sporządzamy dla całych budynków wielorodzinnych i osiedli — nie dla pojedynczych mieszkań ani domów jednorodzinnych.

Ile można zyskać na białych certyfikatach?

Wartość certyfikatów zależy od wielkości oszczędności energii (w toe) i bieżącej ceny praw majątkowych na TGE. Orientacyjnie:

* przy cenie 2 327 zł/toe, równej jednostkowej opłacie zastępczej na 2026 r.; ceny praw majątkowych na TGE są zmienne — stan na wrzesień 2026. Przy typowej termomodernizacji budynku wielorodzinnego certyfikaty pokrywają zwykle kilkanaście procent kosztów inwestycji.

Dlaczego certyfikaty kosztują tyle, ile kosztują

Cena białych certyfikatów ma ustawowy punkt odniesienia, ale jest ceną rynkową. Prawa majątkowe wynikające ze świadectw efektywności energetycznej są notowane na Towarowej Giełdzie Energii jako PMEF_F. Jednostką rozliczeniową jest toe, czyli tona oleju ekwiwalentnego. Podmiot zobowiązany nabywa te prawa, aby przedstawić świadectwa do umorzenia i w ten sposób rozliczyć obowiązek efektywności energetycznej.

Punktem odniesienia jest jednostkowa opłata zastępcza. Art. 12 ust. 3 ustawy o efektywności energetycznej stanowi, że od 2018 r. jej wysokość na każdy kolejny rok zwiększa się o 5% względem stawki obowiązującej w roku poprzednim. Na 2026 r. daje to 2 327 zł za toe. Stawka jest więc znana z góry, a sposób jej zmiany wynika wprost z ustawy. Nie oznacza to jednak, że cena PMEF_F musi być od niej niższa albo jej równa.

Opłata zastępcza nie jest automatycznym sufitem ceny białych certyfikatów. Zgodnie z art. 11 ust. 3 ustawy o efektywności energetycznej podmiot zobowiązany może rozliczyć nią obowiązek za dany rok, także w zakresie wyższym niż limit określony dla podmiotów paliwowych, jeżeli w transakcjach sesyjnych nie nabył praw z jednego z dwóch powodów: ich cena była wyższa od jednostkowej opłaty zastępczej albo liczba ofert sprzedaży była niewystarczająca. Jest to zatem wyjście warunkowe. Przepis wiąże je z nieudaną próbą zakupu w transakcjach sesyjnych, a nie z samym porównaniem dwóch kwot.

Różnicę tę potwierdzają notowania. W 2019 r. średnia cena rynkowa wynosiła 1 615,83 zł za toe przy opłacie 1 653,75 zł. Od 2020 r. średnia cena była natomiast co roku wyższa od opłaty zastępczej. Największa różnica w zestawieniu wystąpiła w 2021 r.: 2 336,08 zł wobec 1 823,26 zł, czyli 513 zł za toe. W 2024 r. było to odpowiednio 2 461,50 zł i 2 110,65 zł, a więc 351 zł różnicy. W 2026 r. oba poziomy niemal się zrównały, lecz średnia cena PMEF_F nadal była o 8 zł wyższa: 2 335,29 zł wobec 2 326,99 zł. Pod tekstem znajduje się wykres notowań, który zestawia obie wartości dla lat 2019–2026.

Te dane pokazują, dlaczego nie można wyprowadzać ceny giełdowej wprost ze stawki ustawowej. Opłata tworzy istotny punkt odniesienia, ponieważ art. 11 ust. 3 wprost wskazuje przekroczenie jej wysokości jako jedną z przesłanek warunkowego rozliczenia obowiązku opłatą. Jednocześnie skorzystanie z tego rozwiązania wymaga spełnienia warunku dotyczącego transakcji sesyjnych. Rynek może więc utrzymywać się powyżej stawki — i w latach 2020–2026 robił to regularnie.

Trzeba też odróżnić ten mechanizm od limitów procentowych. Art. 11 ust. 1 ustawy o efektywności energetycznej pozwalał wszystkim podmiotom zobowiązanym zrealizować opłatą odpowiednio 30%, 20% i 10% obowiązku, ale wyłącznie za lata 2016, 2017 i 2018. Z kolei limity z art. 11 ust. 1a — 20% za lata 2021–2022 oraz 10% za lata 2023–2025 — dotyczą wyłącznie podmiotu paliwowego wprowadzającego do obrotu paliwa ciekłe. Nie są zasadą odnoszącą się do wszystkich podmiotów zobowiązanych.

Sama płatność ma również ustawowy termin i adresata. Zgodnie z art. 12 ust. 4 ustawy o efektywności energetycznej opłatę zastępczą uiszcza się na rachunek Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej do 30 czerwca roku następującego po roku, którego dotyczy obowiązek.

Dla planowanej modernizacji wniosek jest praktyczny: wartość przyszłych świadectw można oszacować na podstawie liczby toe oraz znanej stawki ustawowej, a następnie odnieść do notowań PMEF_F na Towarowej Giełdzie Energii. Nie da się jednak ustalić jej co do złotówki wyłącznie z wysokości opłaty zastępczej. Ostateczna wartość praw potrzebnych do umorzenia świadectw zależy od ceny rynkowej, która może znajdować się także powyżej ustawowego punktu odniesienia.

Dla kogo są białe certyfikaty?

Dla każdego, kto planuje (a jeszcze nie rozpoczął) przedsięwzięcie poprawiające efektywność energetyczną z oszczędnością od 10 toe rocznie:

• Spółdzielnie i wspólnoty mieszkaniowe Docieplenia, wymiana okien w częściach wspólnych, modernizacja c.o. i c.w.u., wymiana dźwigów, oświetlenie LED. Nasz macierzysty segment: w 2013 r. pozyskaliśmy certyfikaty dla SM Wola i RSM Ursus — pierwszych spółdzielni mieszkaniowych w Polsce.
• Przemysł Izolacje instalacji, odzysk ciepła (sprężarki, spaliny, ścieki), wymiana napędów i transformatorów, kompensacja mocy biernej, oświetlenie hal.
• Przedsiębiorstwa ciepłownicze Modernizacja sieci ciepłowniczych, ograniczenie strat przesyłu, kogeneracja, OZE, ciepło odpadowe. Sieci ciepłownicze projektujemy i budujemy — znamy te przedsięwzięcia od strony technicznej, nie tylko audytowej.
• Zarządcy nieruchomości i instytucje Kompleksowe modernizacje budynków wraz z instalacjami, oświetlenie, HVAC.
• Gminy i JST Budynki użyteczności publicznej, oświetlenie, ciepłownictwo komunalne.

W budownictwie mieszkaniowym korzyść jest najłatwiejsza do policzenia — pokazujemy na przykładzie, ile na tym zyskuje spółdzielnia lub wspólnota.

Jakie przedsięwzięcia kwalifikują się do białych certyfikatów?

Katalog określa art. 19 ust. 1 ustawy o efektywności energetycznej, a szczegółowy wykaz — Obwieszczenie Ministra Klimatu i Środowiska z 30 listopada 2021 r. (M.P. 2021 poz. 1188). Główne kategorie:

1. Izolacja instalacji przemysłowych
2. Przebudowa lub remont budynku wraz z instalacjami (docieplenia, stolarka, c.o./c.w.u.)
3. Modernizacja lub wymiana: oświetlenia, urządzeń i instalacji przemysłowych, lokalnych sieci ciepłowniczych i źródeł ciepła, urządzeń domowych
4. Odzyskiwanie energii, w tym z procesów przemysłowych
5. Ograniczenie strat: energii biernej, sieciowych, w sieciach ciepłowniczych, w magazynowaniu
6. Ogrzewanie lub chłodzenie z OZE, kogeneracji lub ciepła odpadowego

Nie kwalifikują się m.in. przedsięwzięcia już rozpoczęte oraz takie, na które przyznano premię termomodernizacyjną lub pomoc publiczną ponad limity — każdy przypadek weryfikujemy indywidualnie. Zanim ustalisz zakres, warto wiedzieć, które modernizacje najczęściej warto przeanalizować.

Jak uzyskać białe certyfikaty? Proces krok po kroku

• 01 · Bezpłatna ocena potencjału (my) Analizujemy planowaną modernizację i szacujemy oszczędność w toe oraz prognozowaną wartość certyfikatów.
• 02 · Audyt efektywności energetycznej (my) Wykonujemy audyt określający planowaną oszczędność energii finalnej — załącznik do wniosku.
• 03 · Wniosek do Prezesa URE (my) Kompletujemy i składamy wniosek przed podpisaniem przez Ciebie umowy z wykonawcą.
• 04 · Decyzja URE — do 45 dni Prezes URE wydaje świadectwo (promesę) w terminie 45 dni od złożenia wniosku.
• 05 · Realizacja inwestycji (Ty) Prowadzisz modernizację zgodnie z audytem; w terminie do 45 dni od zakończenia zawiadamiamy URE. Przy oszczędności powyżej 100 toe wymagany jest audyt powykonawczy — wykonany przez inną osobę niż wstępny (oba w naszym zakresie i w naszej cenie).
• 06 · Zapis praw majątkowych i giełda (my) Świadectwa trafiają do rejestru, a prawa majątkowe na Towarową Giełdę Energii.
• 07 · Sprzedaż i wypłata (my → Ty) Zlecamy sprzedaż domowi maklerskiemu po uzgodnionym kursie; środki trafiają na Twoje konto. Dopiero wtedy rozliczamy nasze wynagrodzenie.

Czas formalności (bez czasu robót): zwykle 3–4 miesiące.

Ile kosztuje pozyskanie białych certyfikatów?

Zero złotych z góry. Pracujemy wyłącznie w modelu success fee — uzgodniony procent przychodu ze sprzedaży certyfikatów, płatny po ich spieniężeniu. W wynagrodzeniu mieszczą się wszystkie koszty procesu:

• audyt efektywności energetycznej (wstępny i powykonawczy),
• przygotowanie i obsługa wniosku do URE,
• opłaty za rachunek towarów giełdowych i prowizja domu maklerskiego,
• opłaty transakcyjne TGE i rozliczeniowe IRGiT,
• wpis do Rejestru Świadectw Pochodzenia, pełnomocnictwa i pozostałe koszty.

Ekoprojekt zarabia tylko wtedy, gdy Ty zarabiasz. Jeśli aplikacja się nie powiedzie — nie płacisz nic. Pełne ryzyko biznesowe niepowodzenia ponosimy my.

Dlaczego Ekoprojekt?

• Najdłuższy możliwy staż w systemie Pozyskujemy białe certyfikaty od pierwszego przetargu URE w 2013 r. — przeprowadziliśmy klientów przez system przetargowy i przez obecny tryb ciągły.
• Pierwsi w Polsce dla spółdzielni SM Wola i RSM Ursus — pierwsze spółdzielnie mieszkaniowe w kraju ze świadectwami — to nasze wnioski.
• Inżynierowie, nie tylko audytorzy Sieci ciepłownicze i instalacje, które audytujemy, na co dzień projektujemy i budujemy. Widzimy oszczędności tam, gdzie czysty audytor widzi tylko dokumentację.
• Przejrzyste zasady Jedna umowa, jeden procent od sukcesu, zero gwiazdek.

Najczęstsze pytania o białe certyfikaty

Czym różnią się białe certyfikaty od świadectwa charakterystyki energetycznej?

To dwa różne dokumenty. Białe certyfikaty to zbywalne prawa majątkowe za oszczędność energii z modernizacji (wydaje Prezes URE). Świadectwo charakterystyki energetycznej opisuje zapotrzebowanie energetyczne budynku przy sprzedaży lub najmie — nie daje żadnego przychodu.

Kto może uzyskać białe certyfikaty?

Każdy podmiot planujący modernizację z oszczędnością min. 10 toe/rok: spółdzielnie i wspólnoty, przedsiębiorstwa, ciepłownie, zarządcy, instytucje publiczne, JST.

Czy 10 toe to dużo? Jak sprawdzić, czy je osiągnę?

10 toe ≈ 116 MWh energii finalnej rocznie. Typowe docieplenie średniego bloku z modernizacją c.o. zwykle przekracza ten próg. Mniejsze przedsięwzięcia można łączyć w jeden wniosek. Policzymy to bezpłatnie na etapie oceny potencjału.

Kiedy trzeba złożyć wniosek?

Przed podpisaniem umowy z wykonawcą i przed zakupem materiałów. Projekt, audyt, zakup gruntu czy ogłoszenie przetargu nie zamykają drogi do certyfikatów.

Co jeśli prace już się rozpoczęły?

Dla rozpoczętego przedsięwzięcia certyfikatów uzyskać się nie da. Jeśli jednak inwestycja jest etapowana, nierozpoczęte etapy nadal mogą się kwalifikować — sprawdzimy to bezpłatnie.

Ile trwa cały proces?

Formalności to zwykle 3–4 miesiące (decyzja URE — do 45 dni), plus czas realizacji Twojej inwestycji i sprzedaży na TGE.

Ile kosztuje usługa?

Nic z góry. Success fee — procent od przychodu ze sprzedanych certyfikatów, ze wszystkimi kosztami procesu w cenie.

Czy certyfikaty można łączyć z premią termomodernizacyjną lub dotacją?

Łączenie ze wsparciem publicznym podlega ograniczeniom ustawowym i limitom pomocy — w wielu przypadkach jest możliwe częściowo. Każdy przypadek weryfikujemy indywidualnie przed wnioskiem.

Kto wykonuje audyt efektywności energetycznej?

Nasi audytorzy. Przy oszczędności >100 toe audyt powykonawczy sporządza inna osoba niż audyt wstępny — zgodnie z ustawą; oba są w naszym zakresie i w naszej cenie.

Jak sprzedaje się białe certyfikaty?

Prawa majątkowe notowane są na Towarowej Giełdzie Energii. Sprzedaż prowadzi dom maklerski na podstawie Twojej dyspozycji minimalnego kursu — obsługujemy cały proces.

Ile dziś kosztuje 1 toe?

Cena praw majątkowych jest zmienna jak na każdej giełdzie — aktualne notowania publikuje TGE (rynek praw majątkowych). Do szacunków przyjmujemy 2 327 zł/toe — tyle wynosi jednostkowa opłata zastępcza na 2026 r. (stan na wrzesień 2026).

Czy po sprzedaży certyfikatów mam jeszcze jakieś obowiązki?

Po zawiadomieniu URE o zakończeniu inwestycji (i ewentualnym audycie powykonawczym) oraz sprzedaży praw — nie. Certyfikaty umarzają przedsiębiorstwa energetyczne, które je kupiły.

Co się zmieni — projektowana nowelizacja

Trwają prace nad projektem UC77, czyli projektem nowelizacji ustawy o efektywności energetycznej. Został on wpisany do wykazu prac legislacyjnych Rady Ministrów 30 września 2025 r., a wnioskodawcą jest Minister Klimatu i Środowiska. Projekt ma wdrażać dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/1791 w sprawie efektywności energetycznej, określaną jako dyrektywa EED.

Na wrzesień 2026 r. projekt pozostaje na etapie uzgodnień i nie trafił jeszcze do Sejmu. Przed nim są dalsze etapy prac rządowych, w tym komitety i Rada Ministrów, a następnie pełna ścieżka parlamentarna. Oznacza to, że opisane w projekcie rozwiązania nie są obowiązującym prawem. Ich zakres może zostać zmieniony, a sam projekt może nie wejść w życie.

Projektowane przepisy przewidują obowiązkowy audyt energetyczny przedsiębiorstwa dla podmiotów, których roczne zużycie energii przekracza 2,78 GWh, co odpowiada 10 TJ. Osobny, wyższy próg ma dotyczyć zarządzania energią. Projekt zakłada obowiązkowy system zarządzania energią dla podmiotów zużywających rocznie ponad 23,611 GWh, czyli 85 TJ.

Istotą projektowanego podejścia jest odejście od wielkości przedsiębiorstwa jako podstawowego kryterium. O powstaniu obowiązku ma decydować faktyczne zużycie energii. Jeżeli rozwiązanie zostanie przyjęte w takim kształcie, audyt lub system zarządzania energią może objąć także firmę, której obecne regulacje nie obejmują ze względu na jej wielkość. Z drugiej strony sam status dużego przedsiębiorcy nie przesądzałby o obowiązku bez odniesienia do poziomu zużycia. Dla oceny sytuacji potrzebne byłyby więc dane energetyczne, a nie wyłącznie informacje o zatrudnieniu czy wynikach finansowych.

Projekt zawiera również rozwiązania dotyczące sektora publicznego. Zakłada redukcję zużycia energii finalnej o 1,9% rocznie względem roku bazowego 2021. Jest to projektowany cel, a nie obowiązek, który można już dziś traktować jako wynikający z uchwalonej nowelizacji.

Na obecnym etapie przedsiębiorstwo może przede wszystkim ustalić własne roczne zużycie energii i sprawdzić, do którego z projektowanych progów się zbliża. Niezależnie od przebiegu prac nad UC77 warto też zweryfikować, czy planowana modernizacja może uzyskać białe certyfikaty na obecnych zasadach. Ekoprojekt śledzi kolejne etapy procesu legislacyjnego i uwzględnia aktualny stan prawa przy ocenie przedsięwzięć.

Źródła i podstawa prawna

• • Ustawa z 20 maja 2016 r. o efektywności energetycznej (Dz.U. 2016 poz. 831, z późn. zm.) — art. 19–20
• • Obwieszczenie Ministra Klimatu i Środowiska z 30 listopada 2021 r. (M.P. 2021 poz. 1188) — szczegółowy wykaz przedsięwzięć
• • Urząd Regulacji Energetyki — wnioski i wzory
• • Towarowa Giełda Energii — notowania praw majątkowych

Zaktualizowano: wrzesień 2026 · Opracowanie: zespół audytorów Ekoprojekt Warszawa